ادوارد سعید را بشناسیم

 

  ادوارد سعید روشنفکر شهیر فلسطینی نامی آشنا در حوزه علوم انسانی محسوب میشود . آثار او امروزه جزء یکی از علمی ترین آثار جهان شرق به شمار می آید آنچه در این مجال کوتا ه میخوانید مروری بر زندگی نامه و افکار وآثار وی میباشد
ادوارد سعيد در سال ۱۹۳۵ در خانواده مسيحى (پروتستان) و در قدس ديده به جهان گشود. پدرش «وديع» پيش از اين يعنى به سال ۱۹۱۱ به ايالات متحده آمريكا كوچ كرد و وارد ارتش شد و در سال ۱۹۱۷ با شناسنامه آمريكايى به زادگاهش قدس بازگشت. ادوارد در سال ۱۹۴۷ به همراه پدر، مادرش «هيلدا» و چهارخواهرش به قاهره رفت و در مدرسه «سان جورج» و پس از آن در دانشگاه ويكتوريتا به تحصيل پرداخت. در سال ۱۹۵۱ از دانشكده ويكتوريا اخراج شد و پدرش او را به مدرسه «ماساچوست» در ايالات متحده رهسپار كرد. ادوارد سعيد، در ۱۹۵۵ مدرك كارشناسى از دانشگاه پرينستون و در ۱۹۶۰ كارشناسى ارشد را از دانشگاه هاروارد گرفت و در سال ۱۹۶۴ موفق به اخذ دكترا از دانشگاه كلمبيا شد؛ دانشگاهى كه يك سال پيش از اين به تدريس و تحقيق در آن پرداخته بود.
ادوارد سعيد، در دانشگاههاى هاروارد، جانزهاپكينز و شيكاگو تدريس مى كرد، همچنين سالها با مركز مطالعات پيشرفته درباب علوم رفتارى با دانشگاه «استانفورد» همكارى نمود
و موفق به دريافت جوايزى از انجمن هاى ادبيات تطبيقى آمريكا شد. اهتمام به مسائلى چون موسيقى، تلويزيون، سينما و ادبيات علاوه بر سياست و انديشه و شركت جستن در برنامه هاى تلويزيونى معتبر آمريكا، كانادا و انگلستان از او چهره محبوبى ساخت. جنگ عرب و اسرائيل در سال ۱۹۶۷ نقطه عطفى در زندگى سعيد به شمار مى آيد. از آن پس، هويت خود را در گرو فرهنگ فلسطين يافت و بدون در نظرگرفتن آيين خود به دفاع از فلسطين و آرمان هاى انسانى آن پرداخت.
سه سال بعد با ماريام كورتاس ازدواج كرد كه حاصل آن يك پسر و يك دختر است .

ادوارد سعيد و نمايشنامه ايرانيان

 

  "من اعتقاد دارم که این نکته باید به وضوح مورد توجه قرار گیرد که در سخنرانی ها و مبادلات فرهنگی موجود در درون فرهنگها، آنچه معمولاً جریان پیدا می کند حقیقت و نفس مطلب نبوده و بلکه نوعی نمایش است. گمان نمی کنم نیاز به طرح مجدد این واقعیت باشد که زبان ، خود نظم کاملاً سازمان یافته و کد گذاري شده ای است که از وسایل زیادی برای بیان ، نشان دادن پیامها و اطلاعات، نمایش آنها و ... استفاده می کند. در هر یک از موارد و مصادیقی که اقلاً مربوط به زبانِ نوشته شده است، چیزی به نام "حضورٍ" Presence رسانده و تحویل شده وجود ندارد ، بلکه آنچه هست یک "حضورِ مجددِ" Re- Presence  و یا عرضه ی مجدد" Representation و نمایش است. بنابراین ارزش، خاصیت، توان و صحت ظاهری مطلبی که درباره ی شرق نوشته شده ، به خود شرق به آن صورت ، بسیار کم اتکا داردو نمی تواند هم به گونه ی مفیدی وابستگی داشته باشد. بر عکس مطلب تحریر شده ، به صفت اینکه شرق واقعی را کنار گذاشته ، جابجا کرده، و به صورت یک امر زیادی در آورده است، از نظر خواننده "حضور" دارد.

شرح کوتاهی از زندگی ادوارد سعید

 

  ادوارد وادی سعید در سال 1935 در بیت المقدس فلسطین زمانی که هنوز این منطقه تحت الحمایة بریتانیا بود، در یک خانوادة عرب مسیحی،  بورژوا و بسیار ثروتمند به دنیا آمد. در سال 1947 پدرو مادر سعید به مصر کوچ کردند اما بخش بزرگی از وابستگان آنها نیز در کشورهای مختلف از فلسطین تا لبنان و سوریه … پراکنده شدند.  سعید در 17 سالگی به توصیة خانواده عازم امریکا شد و تحصیلات خود را در دانشگاه‌های پرینستون و هاروارد در رشته ادبیات تطبیقی به پایان رساند. او در سال 1963 وارد دانشگاه کلمبیا در نیویورک شد و تا پایان عمر در همین دانشگاه به تدریس و پژوهش مشغول ماند. در سال 1991 پس از یک معاینة پزشکی سعید به بیماری لاعلاج خود ، سرطان خون،  پی برد و از آن زمان تا هنگام مرگش یعنی در طول 12 سال در عین مبارزه‌ای خستگی ناپذیر با این بیماری یکی از غنی ترین دوران‌های آفرینندگی علمی‌اش را آغاز کرد. رشید خلیدی، استاد فلسطینی مطالعات خاور‌میانه در دانشگاه‌های کلمبیا و شیکاگو درباره این دوران به صراحت می گوید:“ او در دوازده سال، از زمان تشخیص بیماری‌اش، بیش از آنچه ما در یک یا دو زندگی کامل آرزوی انجامش را داشته باشیم، فعالیت علمی انجام داد.”

زندگی و آثار ادوارد سعید

  درمیان متفکران صاحب نام که امروزه بیشترین مباحث پیرامون نظریات ایشان صورت می‏گیرد، شاید کمتر با متفکران(اصطلاحا) شرقی مواجه شویم. اما حضور پررنگ ادواردسعید بعنوان اندیشمندی شرقی قابل انکار نیست. وی یکی از تأثیرگذارترین متفکران قرن بیستم است که در حوزه‏های گوناگونی همچون علوم‏اجتماعی، ادبیات و..... نفوذی چشمگیر داشته است. زندگی خانوادگی او آنچنان که خود در کتاب "ناجایی" می‏نویسد تأثیری ژرف بروی گذاشت آنچنان که خود انگیختگی‏اش را مدیون حس ‏ترس از پدر و عشق به  موسیقی و ادبیات را مدیون شکل تعامل ویژه‏اش با مادر، می‏داند.  هویت فلسطینی- آمریکایی و تناقض های زندگی وی شکافی در شخصیتش ایجاد کرد که شاید بتوان همین شکاف را دلیل موفقیتش در خلق آثاری همچون شرق‏شناسی دانست. دراین کتاب وی شرق وغرب را بعنوان مصنوعات دست بشر معرفی می‏کند و نگاه سلسله مراتبی به شرق و غرب را به چالش می‏کشد. وی در شرق‏شناسی از نقد انسان‏گرایانه استفاده می‏کند تا افکار و تحلیل‏های بلند مدت‏تر را جایگزین تحلیل‏های کوتاه‏مدت و ضد عقلانی کند و خود نام این تلاش را اومانیسم می‏گذارد. از دیدگاه وی "اومانیسم حول محور فردیت انسان و شهود ذهنی شکل می‏گیرد و نه محور اندیشه‏های دریافت شده و اقتدار" (سعید، 1382)
ادواردسعید بعنوان روشنفکر عرب جهانی شده، نمونه کامل یک روسنفکر مهاجر است که شاید همین مسأله به اندیشه‏های ویژه‏اش در مورد روشنفکر و نقشش شکل داده است. وی در کتابها و مقالات متعدد اندیشه‏های ارزشمندش را ارائه داده و با نگاهی نو و روشی متفاوت به بررسی مسأیل و پدیده‏های اجتماعی پرداخته است. همین دیدگاه متفاوت است که پرداختن به افکار وی را، به امری ضروری بدل می‏کند.
برگزیده شدن سعید در شورای ملی فلسطین، غیرمجاز دانستن مبارزه مسلحانه، به رسمیت شمردن اسرائیل و تأکید بر وجود دولت، او را به فردی تأثیر گذار در سیاست بدل کرد. چند بعدی بودن ادواردسعید وی را به شخصیتی منحصربه فرد تبدیل کرده است که شناخت اندیشه‏هایش را می‏توان قدمی بزرگ در راه حذف کلیشه‏ها و ارائه تعریفی جدیدی از بسیاری از پدیده‏ها مسائل سیاسی- اجتماعی در جهان امروز دانست.

زندگی‌نامه ادوارد سعید

  

 ادوارد ودیع سعید (۱ نوامبر ۱۹۳۵ - ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۳)، نظریه‌پرداز ادبی فلسطینی - آمریکایی، منتقد فرهنگی و فعال سیاسی فلسطینی است. وی به عنوان یکی از بنیانگذاران نظریهٔ پسااستعماری (به انگلیسی: Postcolonial theory) شناخته می‌شود
در ۱ نوامبر ۱۹۳۵ (میلادی) در اورشلیم (که در آن زمان تحت قیمومیت انگلیس بود) متولد شد. پدرش یک فلسطینی و مسیحی ثروتمند و تبعهٔ آمریکا بود.
وی دانش آموخته دانشگاه پرینستون و دکترای خود را از دانشگاه هاروارد کسب نمود. ایشان کرسی استادی در دانشگاه کلمبیا را نیز دارا بود.
 تألیفات (ترجمه شده به فارسی)
شرق‌شناسی، ترجمهٔ عبدالرحیم گواهی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی
فراتر از واپسین آسمان، ترجمهٔ حامد شهیدیان، هرمس، (تصاویر از ژان مور)
نقش روشنفکر، ترجمهٔ حمید عضدانلو، نشر نی
بی در کجا، خاطرات ادوارد سعید، ترجمهٔ علی اصغر بهرامی
اومانیسم و نقد دمکراتیک، ترجمهٔ اکبر افسری، کتاب روشن

نگاهی کوتاه به اندیشه ها و نظرات ادوارد سعید متفکر و فیلسوف فلسطینی